29 lượt xem

Những Hiệu Sách Cổ Có 1-0-2 Ở Hà Nội | Educationuk-vietnam.org

Đối với ông bà, sách là niềm đam mê, là niềm vui và hạnh phúc …

Bài viết của tác giả Tuệ Linh, tại skcd.com.vn

I. Kho tàng văn học cổ Việt Nam giữa lòng Hà Nội

Tôi về thăm ông bà vào một buổi chiều đầu tháng 5, cái nóng như muốn tan mặt đường, rì rào từng con phố nhưng khi tôi dừng lại trước cửa nhà lúc nào không hay. 5 Bát Đàn, lòng tôi chợt lắng dịu lạ thường. Bởi tôi đã sẵn sàng thoát khỏi sự ồn ào, bộn bề của phố xá đông đúc để bước vào một thế giới khác, thế giới rộng mở của tiệm sách cũ rộng lớn có 1-0-2 giữa lòng Hà Nội.

Những ai yêu sách và hay đọc sách chắc hẳn không xa lạ với địa chỉ số 5 Bát Đàn của nhà giáo già Phan Trác Cảnh và vợ là bà Đào Thị Mão, bởi nơi đây là một kho tàng tri thức cổ xưa về Việt Nam.

Nhà sách số 5 Bát Đàn (ảnh: Thanh Huyền)

Căn nhà nhỏ khiến tôi ấn tượng vì xung quanh ngoại trừ chiếc bàn uống nước và một bộ tủ, trong và trên gác đều chất đầy sách, chỗ nào cũng đầy sách cũ. Chưa kể nhà sách cũ ở tầng 3 nơi anh làm việc và khám xét cũng là nơi cất giữ sách.

Được biết, cụ nguyên là cán bộ nghiên cứu khoa văn của trường Đại học Bách Khoa, nay là trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội. Theo lời kể của cụ già, ông có sở thích sưu tầm sách từ khi còn nhỏ, vì ông bà nội của ông chưa lập gia đình. Đồng lương của cán bộ giảng dạy lúc đó không nhiều nhưng hàng tháng anh đều dành dụm để mua sách, vì những cuốn sách quý như mạng sống của anh. Có lẽ cuộc đời gắn với văn chương đã khiến văn chương thấm vào anh như máu thịt, Đào Duy Anh, Trần Văn Giàu, Hoàng Xuân Nhị, Trần Đức Thảo… là những tác giả anh yêu thích và đọc nhiều nhất.

Một góc sách tại nhà anh Cảnh (ảnh: Thanh Huyền)

Vốn yêu sách nên sau khi nghỉ hưu, họ quyết định mở một cửa hàng sách cũ tại nhà để chia sẻ những cuốn sách cũ với những người yêu sách. Trong thư viện đồ sộ hơn một tấn của ông bà chủ yếu là sách về văn học Việt Nam, từ tuyển tập văn học Việt Nam, văn học dân gian, tên chữ Hán, … cho đến những cuốn sách ngoại giáo bằng tiếng Pháp như: The Souvernirs de Hue, Hán văn. và Bách khoa toàn thư mới xuất bản năm 1928 và Năm nghìn bức thư năm 1929 đều có tất cả.

Sách về Việt Nam đủ các bộ từ văn hóa đến quân sự (ảnh: Thanh Huyền)
Ông bà luôn tự hào về những cuốn sách cũ ở nhà

Ngoài sách về văn học, lĩnh vực anh quan tâm còn là văn hóa. Người phụ nữ lớn tuổi cho biết rằng ông có một bộ sưu tập rất tốt về 54 dân tộc ở Việt Nam, mà có lẽ bây giờ chỉ có ông ở Việt Nam.

“Xin sách, lấy công làm đức”.

Khi được hỏi rằng nhà sách có đông khách không, bà lão cười và nói: “Nếu việc bán sách cũ đông đúc thì người ta đã đổ xô đi bán sách trên phố này”. Khách đến xem và mua sách không đông nhưng họ là người có nhu cầu và hiểu biết về sách nên tìm đến.

Từ khi mở cửa hiệu sách đến nay đã hơn 20 năm, khách hàng của họ rất đa dạng, từ sinh viên, giáo viên, nhà nghiên cứu đến học giả, nhà ngoại giao, du khách nước ngoài … Họ đến vì văn hóa, văn học Việt Nam. Họ đến bắt chuyện, hỏi han cô giáo cũ về việc thiếu kiến ​​thức. Vừa là một người bạn nhưng cũng là một người thầy, anh cả nhiệt tình giúp khách tìm được cuốn sách mình cần.

Trong suốt hơn 20 năm mở nhà sách, ngay cả ông bà cũng có rất nhiều kỷ niệm với khách. Người phụ nữ lớn tuổi kể rằng có lần một cô bé viết thư nói rằng mình sắp đi học đại học và phải tìm một số sách cũ nhưng không có nên ông bà đã giúp giao sách cho cô. Hè năm đó, cô gái vui mừng điện thoại thông báo mình đã đậu một trường đại học ở Sài Gòn. Trước khi nhập học, cô đi thăm họ hàng ở Hà Nội và dừng lại để cảm ơn họ.

Sách tuy cũ nhưng lại chứa đựng những điều quý giá (ảnh: Thanh Huyền)

Khi đang bán sách, một ngày nọ, ông bà nhận được một bức thư từ một người bạn tù. Trong một lần phạm lỗi, phạm nhân kia đã phạm lỗi mà giờ bắt anh ta phải ăn năn hối cải trong buồng giam, xin ra sổ.“Học để xây dựng lại con người.” Cảm phục trước sự ăn năn hối cải của phạm nhân, ông bà đã cẩn thận lọc sổ, gói ghém cẩn thận rồi gửi ra bưu điện để gửi cho phạm nhân.

Ngay cả những người bạn nước ngoài cũng thường xuyên ghé thăm nhà sách. Đến nơi, tôi còn thấy một nghiên cứu sinh người Nhật đến gặp anh để bàn chuyện sách vở, anh chào hỏi rành rọt khiến tôi nhầm lẫn với người Việt Nam nếu bà già không kịp giải thích. Hóa ra anh chàng người Nhật này nghiên cứu về văn hóa Việt Nam, hầu như tuần nào anh ta cũng đến gặp ông cụ như một người thầy, đôi khi là một người bạn tâm giao.

Bà. Đinh Thị Mão chia sẻ câu chuyện hơn 20 năm mở tiệm sách cổ (ảnh: Thanh Huyền)

Nếu học văn là học làm người thì đọc sách chính là cách giúp con người ta hoàn thiện dần phần nào đó của mình. Hàng trăm nghìn cuốn sách mới ra đời mỗi ngày, nhưng với những cuốn sách cũ luôn có giá trị trường tồn theo năm tháng. Giữa nhịp sống hối hả của phố phường tấp nập, nhà sách số 5 Bát Đàn như một báu vật cổ vẫn sống ở đó, vẫn lưu giữ những nét tinh hoa như người ta từng nói: “Khi già đi, người ta thường nghĩ nhiều về quá khứ, đối với tôi sách là vậy. “Sách cũ in trên giấy đen rất kém đọc một trang …”.

II. Lịch sử thư viện 180B Bà Triệu

“Hà Nội này giờ nổi tiếng về sách cũ, chỉ còn tôi và anh Cảnh…”

Câu chuyện về ông già bán sách ở 180B Bà Triệu có lẽ đã nổi tiếng không chỉ trong nước mà còn cả nước ngoài, khi một phóng viên của BBC đã từng “bí mật phỏng vấn” ông già khó tính này.

Librari 180B Bà Triệu

Nằm ngay giữa phố Bà Triệu với một tấm biển cũ kỹ, nếu không để ý, bạn chắc chắn sẽ bỏ lỡ cánh cửa treo vài cuốn sách với những chiếc kệ gỗ khiêm tốn đầy tạp chí và báo. Nhưng khi hỏi chuyện ông Dư bán sách thì hầu như không ai trong con hẻm này biết, ông già như khùng khùng, khó xử.

Một góc các tạp chí được trưng bày trong cửa hàng

Người bán sách điên rồ

Với việc mở hiệu sách hơn 40 năm này, ông được coi là một trong những người lưu giữ những cuốn sách để đời. Bước vào hiệu sách nhỏ của anh, tôi bị quyến rũ không phải bởi mô hình sách rộng rãi, khang trang như trong các thư viện mà bởi sức kéo của những chồng sách cao tới trần nhà. Ngõ nhỏ nào cũng đầy sách các loại, nhưng hầu hết là sách cũ.

Ông già ngồi đó với những cuốn sách này, ăn ngủ với những cuốn sách. Được biết, anh vốn là một kỹ sư xây dựng, từng có cuộc sống khó khăn, nghèo khó nên phải bán sách. Có đầu óc kinh doanh, sau này anh mua sách về bán cho người có nhu cầu.

Không giống như những tiệm sách cũ ở Hà Nội chuyên về mỗi loại, sách của Bà Cả Bà Triệu đủ loại, từ Tây, Tàu đến Ta. Mỗi khi khách hỏi mua sách, ông chủ lớn tuổi thường khinh khỉnh hỏi lĩnh vực khách hàng mong muốn rồi bới tung cả biển sách, phủi bụi rồi đưa cho khách. Những cuốn sách hay mà anh tìm kiếm thường được trưng bày ngay trước kệ dưới cùng, có những cuốn người ta ít nhìn đến nên anh để chúng tìm, giấu trên nóc nhà cao.

Thoạt nhìn trong khuôn viên nhỏ lộn xộn ấy, người ta thấy choáng váng, nhưng với ông già ngoài 40 tuổi với từng cuốn sách thì không hề lộn xộn bởi cuốn sách nào cũng có ở mọi nơi, mọi vị trí ông đều nhớ.

Người ta nói rằng anh ta có cái đầu của mình như một cuốn bách khoa toàn thư, bởi khi nói đến bất kỳ vấn đề gì từ khoa học kỹ thuật, chiến tranh hay văn học, anh ta đều có thể “đáp trả” để nói chuyện nếu người mua có bất ngờ muốn ngồi lại nói chuyện. Có lần tôi đã chứng kiến ​​cảnh anh ta nói chuyện với một khách hàng lớn tuổi đam mê âm nhạc, sau khi nói chuyện với ông chủ hiệu sách, anh ta còn biết người khách kia thích thú với những tác phẩm trinh thám cũ của Nga. Anh cho thấy một trong những bí quyết kinh doanh của mình là biết khách hàng muốn gì nên đọc nhiều, đó là đam mê, thích khám phá, khai sáng trí tuệ.

Một người yêu sách đến thăm cửa hàng của anh Du

Một cụ già ngoài 70, ra vào đọc sách hàng ngày không còn quá xa lạ với những ai mê sách cổ. Mọi người đến với anh như tìm kiếm những khung sách cổ giá trị xưa cũ. Nổi tiếng là bán sách đắt nhưng cuốn sách nào cũng có giá trị, khi nó thuộc sở hữu của một độc giả có giá trị đột nhiên bao nhiêu tiền cho cuốn sách đó không còn là vấn đề nữa. Vị trưởng lão cũng chỉ ra rằng có những cuốn sách đã được trả lại cho ông nhiều lần. Lúc đó anh thực sự hạnh phúc vì đã tạo ra một vòng tuần hoàn, chứng tỏ cuốn sách có giá trị và được nhiều người sử dụng.

Cái bể học là vô tận, có thể học giữa đời người học được, nhưng đối với sách thì mãi là một kho tàng lớn. Những người bán sách như anh Cảnh hay anh Du luôn lưu giữ những giá trị vĩnh hằng trong mỗi cuốn sách vì họ có một cuốn sách độc nhất vô nhị. “Tâm bất biến giữa cuộc đời đổi thay”.

Theo Tuệ Linh, trang skcd.com.vn

READ  25 cuốn sách hay về công nghệ thông tin ứng dụng trong nhiều lĩnh vực đời sống | Educationuk-vietnam.org