7 lượt xem

Phân tích bài thơ Tự tình của Hồ Xuân Hương | Educationuk-vietnam.org

“Miếng trầu nhỏ miếng trầu

Cái này của Xuân Hương đã bị xóa rồi. “

Đoạn thơ trên đã khẳng định bản lĩnh vô cùng mạnh mẽ của nữ sĩ Hồ Xuân Hương. Hồ Xuân Hương được mệnh danh là Bà chúa thơ Nôm, một hiện tượng có một không hai trong nền thơ ca Việt Nam. Sự nghiệp thi ca, văn chương lẫy lừng, nhưng tình duyên và cuộc đời của người phụ nữ lại lận đận. Chùm thơ “Tự tình” gồm ba bài thơ là những tác phẩm liên quan đến tên tuổi của nữ thi sĩ. Trong đó bài thơ Tự tình II được coi là bài thơ giàu cảm xúc nhất, thể hiện những tâm tư tình cảm của chính tác giả – một người phụ nữ “hồng nhan bạc mệnh”.

Mở đầu bài thơ, Hồ Xuân Hương viết:

“Đêm khuya vang tiếng trống canh”

Chuỗi bảy từ mô tả một bức tranh có không gian, thời gian và âm thanh. “Đêm khuya”, khi vạn vật đã chìm trong giấc ngủ say, tác giả của chúng ta vẫn còn thức. Từ “én” gợi ra một không gian rộng lớn, bao la – một khoảng không vô định. Từ xa, tiếng ồn của người bảo vệ ca trống “thắng trận”. Tất nhiên, đêm hôm đó tác giả phải cực kỳ yên tĩnh mới có thể nghe được dù chỉ là những tiếng vang nhỏ như vậy. Bức tranh do Hồ Xuân Hương vẽ, tưởng như động tĩnh, nhưng thực ra động tĩnh để miêu tả động. Dường như khung cảnh tĩnh lặng khiến ta nghe rõ hơn nhịp tim. Tiếng “trống đánh xuôi” lúc này như nhịp đập của trái tim nhà thơ. Trong không gian tĩnh mịch, bóng tối như bao trùm lên một trái tim cô đơn, lẻ loi và hoang mang. Cô gái đó khóc và không thể ngủ!

Tại sao? Vì cô đơn, vô cùng tiếc nuối cho số phận bình dị mà cao đẹp:

“Mặt xấu hồng hào có nước mới”

Như chúng ta đã biết, cuộc đời và tình duyên của bà chúa thơ Nôm vô cùng lận đận, mâu thuẫn: hai lần kết hôn, hai lần làm quan, hai lần thất bại. Tính từ “trơ” vừa tái hiện tình cảnh lẻ loi, hiu quạnh của nhân vật trữ tình (chính tác giả), vừa bộc lộ nỗi tủi nhục, tủi hổ. Nghệ thuật đảo từ “trơ” ở đầu câu càng tô đậm thêm nỗi tuyệt vọng của cô gái trong bối cảnh ấy. Cụm từ “khuôn mặt xinh đẹp” cho ta cảm giác rằng: người đẹp – người con gái ở đây không được coi trọng mà ngược lại còn tự do, bị khước từ. Tác giả sử dụng nhịp thơ 1/3/3 để miêu tả từng cung bậc của thời gian. Màn đêm đang từ từ rời đi, để lại trong lòng người xấu hổ không sao ngủ được.

READ  Thơ 5 Chữ - Tuyển Tập Những Bài Thơ Tình Năm Chữ Hay Nhất | Educationuk-vietnam.org

Hai câu thơ đầu cho ta thấy hình ảnh một con người thật nhỏ bé giữa không gian giữa đất trời. Đó là nỗi cô đơn khủng khiếp của một kiếp người bất hạnh, cũng là khát vọng hạnh phúc và tuổi trẻ đầy nhiệt huyết.Với nghệ thuật tả cảnh ngụ tình, tác giả đã bộc lộ tâm tư tình cảm, đồng thời cũng thể hiện sự đồng cảm, chia sẻ với người phụ nữ nói chung, kiếp người như thế …

Trong cơn cô đơn tuyệt vọng, người phụ nữ tìm đến rượu, mượn rượu để xoa dịu nỗi đau:

“Chén hương hóa say thành thức”.

Trớ trêu thay, cô ấy tiếp tục say xỉn và sau đó tỉnh dậy. Nhưng khi tỉnh dậy, nỗi buồn lại ập đến, hung thủ cứ phải say khướt… Chính xác, những hành động ấy cứ lặp đi lặp lại, tạo thành một vòng luẩn quẩn, bị bịt kín, không có lối thoát. Người đọc có thể thấy rằng trong thơ ca, hình ảnh một người phụ nữ say rượu thực sự rất hiếm. Và những người đàn ông đó đều là những người phụ nữ khác biệt và phi thường. Chẳng hạn, trong Truyện Kiều, đại thi hào dân tộc Nguyễn Du đã viết:

“Khi bạn thức dậy vào cuối đêm

“Tôi sợ hãi bản thân mình và tôi xin lỗi chính mình.”

Đoạn thơ trên miêu tả hoàn cảnh sống ở lầu xanh của Thúy Kiều. Sau cuộc vui rượu chè, Kiều cảm thấy xấu hổ và thương cho số phận của mình. Từ đó thấy được vẻ đẹp cao quý ẩn sâu trong tâm hồn người phụ nữ. Trở lại với tác giả Hồ Xuân Hương, phương án thứ nhất là dùng rượu để quên đi chuyện đau buồn đã thất bại. Vì càng uống nhiều, cô càng ý thức được thân phận khốn khổ của mình, vết thương càng đau, càng chảy máu nhiều …

Sang câu hát tiếp theo, nữ ca sĩ ngắm nhìn thiên nhiên tươi đẹp với mong muốn tạm quên đi nỗi đau của thực tại:

“Trăng chưa tròn”

Tuy nhiên, một lần nữa cô lại thất bại. Cảnh vật làm sao đẹp được trong mắt người buồn !? Đoạn thơ vừa tả cảnh vừa kể câu chuyện bi thảm của cuộc đời tác giả. Mọi vẻ đẹp cuối cùng sẽ bị tiêu hao theo năm tháng. Hình ảnh “vầng trăng” là hình ảnh ẩn dụ cho cái đẹp, cho con người hoặc cho chính bản thân nhà thơ. Tác giả mượn “vầng trăng khuyết” để nói về tuổi trẻ đã qua của mình. Tính từ “khuyết làm tròn” là biểu tượng cho tình trạng dang dở, đổ vỡ đã được xác định trước của nhà thơ. Đoạn thơ sử dụng vô cùng thành công nghệ thuật tả cảnh ngụ tình, cho ta thấy được sự đồng nhất giữa cảnh và người.

READ  Thơ hay họa ảnh Hoa Bằng Lăng Tím tuyệt đẹp | Educationuk-vietnam.org

Như vậy, hai câu thực đã diễn tả rõ nét tâm trạng của nhân vật trữ tình trước cảnh đời méo mó: tuổi đã lâu, nhưng tình vẫn chưa trọn. Nhà thơ ý thức được thực tại tủi nhục, tủi hổ của mình.

Đi đến cả hai bài thơ:

“Toàn bộ rêu phủ đầy khạc nhổ thành từng đống

Break the Feet of Clouds and Rocks »

Đảo các động từ “dốc”, “thoát” ở đầu câu để nhấn mạnh hành động mạnh mẽ và dứt khoát, nhanh chóng. Chúng được nhà thơ kết hợp với phép kể “mây từng cụm”, “đá mấy hòn” cho ta một hình ảnh thiên nhiên nhỏ bé, yếu ớt qua những vần thơ của Hồ Xuân Hương trở nên hoang sơ và đẹp đến nao lòng. . Bằng việc mượn hình ảnh thiên nhiên, tác giả muốn nói lên tâm tư, nguyện vọng của chủ thể trữ tình. Mây và đá đang xé toạc trời đất; Thay mặt Hồ Xuân Hương trút giận trước số phận nghiệt ngã, bất hạnh. Cách dùng từ đã thể hiện phong cách riêng của Hồ Xuân Hương. Chị làm cho những sự vật, cảnh vật trong thơ chị luôn sống động và tràn đầy sức sống mãnh liệt. Từ đó, người đọc thấy được bản chất, tính cách của bà chúa thơ Nôm – một con người không cam chịu, một người phụ nữ luôn tràn trề sức sống mãnh liệt dù trong hoàn cảnh éo le.

Cuối cùng, chúng ta có thể hiểu hai câu thơ đó là những lời than thở buồn chán:

“Lại mệt mỏi thanh xuân

Mảnh ghép yêu thương chia sẻ một đứa con nhỏ “

Động từ “ngao ngán” được nữ thi sĩ đẩy lên đầu câu đã đẩy tâm trạng nhân vật trữ tình lên đến đỉnh điểm của sự chán chường, căm thù. Từ “xuân” trong câu thơ có thể hiểu theo hai nghĩa: một là mùa xuân của đất trời – một mùa trong năm, hai là mùa xuân – tuổi trẻ của con người. Tuy nhiên, mùa xuân của thiên nhiên, của trời và đất là chu kỳ vô hạn; và mùa “thanh xuân”, tuổi trẻ của một người, một thời bay đi và không bao giờ trở lại. Đến đây tôi chợt nhớ đến những câu thơ của Xuân Diệu trong tác phẩm “Vội vàng”:

READ  11 quyển sách thơ hay chấp chứa đầy cảm xúc | Educationuk-vietnam.org

“Làm sao có thể nói rằng thanh xuân vẫn còn lưu chuyển

Nếu tuổi trẻ không hai lần gục ngã

“Vẫn có thiên đường và trái đất, nhưng tôi không có nó mãi mãi.”

Thật vậy, không gì có thể đánh bại được vòng quay tuần hoàn của thời gian. Ý thơ của Hồ Xuân Hương mang đến hình ảnh người phụ nữ bị mắc kẹt, uất ức trong dòng thời gian đầy xót xa, đau buồn, thấy màu đời nhạt nhòa. Thật là tê tái và đau đớn làm sao! Ở câu thơ cuối, tác giả sử dụng câu thơ 2/2/1/2. “Phận tình” chỉ là một phần nhỏ của một tình yêu không trọn vẹn, vậy mà lại phải san sẻ cho những “đứa con thơ” – không thể nhỏ hơn được. Cách dùng từ thuần Việt kết hợp với nghệ thuật tăng tiến cho ta thấy tình cảm giảm đi, nỗi buồn càng dâng lên. Càng phải chia sẻ nhiều cảm xúc thì nỗi đau càng nhân lên, nỗi đau của thơ tác giả càng thêm ý nghĩa đắng cay. Hai câu cuối khép lại, là nỗi buồn vui buồn của một con người gặp nhiều trắc trở và đau khổ trong tình yêu.

Tóm lại, bài thơ “Ích kỷ II” đã miêu tả rõ nét bi kịch cuộc đời Hồ Xuân Hương. Bài thơ vừa là lời tự sự của tác giả, vừa là tiếng nói khát vọng hạnh phúc cũng như sự phản kháng của chị trước số phận chìm nổi đen tối. Qua tác phẩm này, chúng ta nhận thức sâu sắc và lên án chế độ phong kiến ​​bất công, đồi bại. Đồng thời, thơ Hồ Xuân Hương còn là tiếng nói chung, nỗi bất bình, nỗi hi vọng sẻ chia của những người phụ nữ khác cùng thời. Đoạn thơ chứa đầy giá trị nhân văn sâu sắc!

Viết bởi Bùi Ngọc