1 lượt xem

[Review Sách] “Hệ Miễn Dịch – Kiệt Tác Của Sự Sống”: Những Chiến Binh Thầm Lặng | Educationuk-vietnam.org

Hệ miễn
dịch – kiệt tác của sự sống
kể về quá trình chiến đấu cam go, khốc liệt, những
hi sinh thầm lặng của anh em nhà hệ miễn dịch với cơ thể con người. Nhiều người
cho rằng, thân thể chỉ gồm những bộ phận vô tri, được nuôi bằng máu và sống cộng
sinh với vi khuẩn? Vậy thì những người đó đã lầm to. Bên trong mỗi chúng ta là
những chiến binh làm việc không ngừng nghỉ để đảm bảo cơ thể vận động bình thường
và khỏe mạnh. Quyển sách này sẽ cho bạn thấy sự kỳ diệu của hệ miễn dịch và
qua
đó càng thêm trân quý khối cơ thể này hơn.

Hệ miễn dịch – kiệt tác của sự sống được viết
bởi tác giả Cao Bảo Anh, bút danh Cẩm Tú Trường. Cao Bảo Anh có kiến thức
chuyên sâu về lĩnh vực miễn dịch học và hiện đang là nghiên cứu sinh tiến sỹ
chuyên ngành miễn dịch học ở khoa Y, đại học Harvard. Với niềm đam mê tri thức
và mong muốn được chia sẻ cho nhiều người những kiến thức về y khoa, Cao Bảo
Anh đã biến những kiến thức tưởng chừng như khô khan và học thuật này thành một
câu chuyện đầy hào hùng và mang tính sử thi, dễ tiếp cận với đại đa số các độc
giả.

Ta không chỉ là thân xác của ta, hay chính xác hơn, cái
thân xác này sinh ra để phục vụ cho sự tồn tại của ta! Chà, nghe thật là triết
học, nhưng bạn có thể hiểu đơn giản là: Chúng ta có tâm hồn và lý trí, và thân
xác thực sự là một tải thể chứa hai phần đó.

Như thế, chúng ta vừa chạm đến một điều sâu sắc hơn:
Chúng ta đích thực là tâm hồn và lý trí, còn cái thân thể đang nhìn chằm chằm
vào những dòng chữ của cuốn sách này là ngôi-nhà của chúng ta.

Như thế, một vấn đề đặt ra là: Nếu chúng ta không hiểu gì
về ngôi-nhà thân xác đang bao chứa mình, chúng ta sẽ không hiểu được gì về
chính ta.

Nói rõ hơn là thế này: Ta buộc phải hiểu những gì đang
chi phối mình, sau cùng ta mới biết được mình đích thực là ai!

Trước khi đến với cuốn sách, bạn hãy mang theo
tâm thế như xem một bộ phim hành động hoặc những bộ phim siêu anh hùng vì những
nhân vật chính của chúng ta cũng tuyệt vời không kém thế đâu!

Về cơ bản, cuốn sách được chia thành bốn phần
chính: phần mở đầu cho hành trình thấu hiểu bản thân, giới thiệu nhân vật, những
cuộc hành trình không mệt mỏi và hệ miễn dịch với cuộc sống hiện đại.

Phần mở
đầu

Tác giả mở đầu cuốn sách với những câu hỏi rất
căn bản nhưng không phải ai cũng biết và chú ý đến nó. Bạn đã bao giờ tự hỏi “Mỗi
lần hít vào thở ra, đi lại nói cười, tất cả những bộ phận trong cơ thể bạn đang
cảm nhận như thế nào?” chưa? Bạn liệu có biết mỗi khi hít thở thì các tế bào,
các cơ quan trong cơ thể vận hành như thế nào? Bạn liệu có ý thức được rằng, để
có thể ngồi đây đọc được những dòng chữ này, bạn đã phải vượt qua MỘT TRĂM TRIỆU
sinh mệnh khác? Chỉ chừng đó câu hỏi, và bất kỳ một trong những câu hỏi nào mà
bạn không trả lời được, cũng đủ để cho thấy rằng bạn còn chưa thực sự hiểu rõ
cơ thể này, và còn xa lắm bạn mới chạm đến cái đích thấu hiểu bản thân. Vậy là
từ những điều đơn giản nhất, những điều mà dường như chúng ta không bao giờ để
ý đến, tác giả đã gợi ra cả một quá trình công phu phức tạp của từng tế bào
đang chăm chỉ và miệt mài làm việc để bảo vệ và vận hành cơ thể. Đây là một lời
mở đầu hoàn hảo thu hút độc giả khám phá sâu hơn vào từng bộ phận của cơ thể
nói chung và hệ miễn dịch nói riêng.

READ  11 cuốn sách dạy xem tướng hay mang tính ứng dụng cao | Educationuk-vietnam.org

Phần giới
thiệu nhân vật

Với việc coi từng tế bào của ngôi-nhà miễn dịch
như những người anh em cùng huyết thống, tác giả đã kể lại những câu chuyện đặc
sắc về quá trình hoạt động của chúng một cách giản đơn, gần gũi nhất giúp người
đọc dễ hiểu và hứng thú hơn.

Ở phần này, tác giả giới
thiệu qua về chức năng, nhiệm vụ của từng loại tế bào miễn dịch trong đại gia
đình miễn dịch. Đầu tiên là bạch cầu Trung Tính, những anh hùng cảm tử, có nhiệm
vụ chiến đấu với những vi khuẩn ngoại lai, đồng thời báo hiệu cho các đồng đội
khác về mối nguy đang trực chờ. Khi đến giới hạn, Trung Tính sẽ hy sinh thân
mình, giải phóng DNA bắt giữ vi khuẩn. Tiếp đến là Đại Thực Bào, anh đại ăn to
nói lớn. Đại Thực Bào có mặt ở khắp các cơ quan trong cơ thể, ăn tất cả những
thành phần “tỏ ra nguy hiểm” để bảo vệ sự toàn vẹn và trong sạch cho cơ thể. Tế
bào Tua, liên lạc viên cần mẫn, có khả năng phân loại kẻ thù và trình báo cho
anh em để huy động lực lượng. Một thành viên khác của gia đình miễn dịch là tế
bào B, ninja thiện xạ. Sau khi trải qua quá trình đào tạo và huấn luyện kỹ lưỡng,
B có một khả năng đặc biệt là nhận diện và tiêu diệt các phần tử ngoại lai bằng
kháng thể. Một người anh em gần gũi với B chính là tế bào T, anh cả thông thái,
có khả năng chỉ huy những người anh em khác trong việc tấn công mối hiểm họa của
cơ thể.

Những cuộc hành trình không mệt mỏi

Sau màn giới thiệu ngắn
là câu chuyện chi tiết về quá trình mà những nhân vật đặc biệt phải trải qua từ
khi sinh ra đến khi kết thúc nhiệm vụ của mình trong cơ thể. Và từ đây, câu
chuyện sử thi anh hùng bắt đầu.

Đầu tiên là lời tự sự
của tế bào T được sinh ra ở tủy xương và bắt đầu công cuộc học hành của mình ở
ngôi trường Tuyến Ức. Ở đây, T phải vượt qua hàng loạt các bài kiểm tra để được
đi vào dòng máu và bảo vệ cơ thể suốt nhiều năm. Sẽ chỉ có khoảng 2-4% các tế
bào T vượt qua được thử thách và được cấp phép thực hiện nhiệm vụ.

Tế bào T CD4, hãy đi đi và nhớ rằng
các em là những nhà thông thái. Hãy đem tất cả những hiểu biết và khả năng của
mình, để hướng dẫn cho các anh em tế bào miễn dịch đối phó với tác nhân xâm nhiễm.

Tế bào T CD8, hãy đi đi, nhớ rằng
các em là những tế bào có thể nhìn xuyên suốt các tế bào khác. Hãy dùng sự quyết
đoán và khả năng thấu suốt của mình, giúp cơ thể chống lại những tác nhân xâm
nhiễm lẩn trốn bên trong tế bào.

Tế bào T điều hòa, hãy đi đi,
dùng sự ôn hòa của các em để nhắc nhở mọi người rằng dù bất cứ hoàn cảnh nào, sự
vẹn toàn của cơ thể luôn là điều quan trọng nhất.

Rồi từ đây, tế bào T
và những anh em khác xây dựng một cộng đồng vững chắc để đối phó lại những nguy
cơ cả từ bên trong và bên ngoài.

Bạn cho rằng một vết
xước nhỏ trên cơ thể là không có gì đáng ngại? Vậy thì xin mời bạn cùng quan
sát một cuộc chiến khốc liệt của các tế bào miễn dịch chống lại các vi khuẩn Tụ
Cầu Vàng xâm nhập vào cơ thể từ vết xước. Tụ Cầu Vàng bình thường yên phận sống
trên bề mặt da người chung với rất nhiều các loại vi khuẩn khác, nhưng chúng chỉ
trực chờ có một lỗ hổng nhỏ trên da để lao vào hút chất dinh dưỡng trong cơ thể.
Đại Thực Bào là người đầu tiên phát hiện ra những kẻ lạ xâm nhập. Anh đại lập tức
chiến đấu với chúng đồng thời phát tín hiệu báo hiệu nguy cơ.

READ  [Review Sách] “Người Giỏi Không Phải Là Người Làm Tất Cả”: Nghệ Thuật Ủy Quyền Của Nhà Quản Lý Hiện Đại | Educationuk-vietnam.org

Thông tin vừa phát ra, mọi tế bào
trong khu vực lân cận đều phản ứng.Nhanh nhất có lẽ là những mạch máu xung
quanh. Những tế bào thành mạch bình thường vốn chắc chắn và chỉ cho chất dinh
dưỡng cùng một số protein nhỏ đi qua, giờ đây thả lỏng ra. Mạch máu vừa giãn ra
thì máu cũng đổ về nhiều hơn.

Điều này tạo thuận lợi
cho bạch cầu trung tính đến chi viện. Sau khoảng 12 giờ đồng hồ, khi đã sức
cùng lực kiệt, Trung Tính tự nổ tung giải phóng DNA bắt lũ vi khuẩn ngoại lai.
Nhưng đây cũng chỉ mới cầm chân được lũ Tụ Cầu Vàng, phải có một liên lạc viên
giữa vùng vết thương và trung tâm chỉ huy hệ miễn dịch để tiêu diệt tận gốc mối
nguy cơ. Và thế là tế bào Tua thực hiện nhiệm vụ. Sau quãng hành trình di chuyển
dài, tế bào Tua trình diện chứng cứ cho tế bào T để T ra lệnh cho “nhà bác học
điên” B tiết ra kháng thể trung hòa độc tố của vi khuẩn. Sau những nỗ lực phi
thường và cả những sự hi sinh anh dũng, hòa bình được lập lại.

Tất cả tế bào tiếp tục tất bật
trong công cuộc phục hồi những tổn thương đã gánh chịu. Anh em nhà miễn dịch của
chúng ta vẫn âm thầm theo dõi và bảo vệ cho tất cả mọi người.

Sau câu chuyện về vết
xước, Cao Bảo Anh tiếp tục dẫn người đọc đến với một cuộc chiến khác còn cam go
và khó khăn hơn nhiều lần, cuộc chiến với virus cảm cúm. Virus cảm cúm sinh sôi
rất nhanh và liên tục tích lũy những đột biến khiến cho hệ miễn dịch luôn đi chậm
một bước so với chúng. Thêm vào đó, virus xâm nhập vào nhân tế bào, lấy cắp bộ
máy nhân bản DNA của tế bào để sinh sản. Chính vì thế, tấn công chúng đồng
nghĩa với việc tấn công chính bản thân tế bào trong cơ thể. Nhận được tín hiệu
báo nguy từ tế bào, T CD8 tiết ra các protein và enzyme kích hoạt chương trình
tự hủy của tế bào để tiêu diệt virus. Đồng thời, tế bào B cũng nhận được lệnh
tiết ra kháng thể ngăn chặn virus. Đối với sự biến đổi khôn lường của virus, hệ
miễn dịch đã phải làm việc vô cùng vất vả cũng như không ngừng nỗ lực,

Bạn thử tưởng tượng xem, mỗi năm
có bao nhiêu người bị cúm. Mỗi người ấy lại có bao nhiêu bản sao của virus. Chỉ
cần một trong số đó có các đột biến mới có lợi cho sự sinh sôi và phát tán của
nó, chúng ta sẽ lại phải đối diện với một loại virus mới. Vì vậy, cứ khoảng vài
năm hay thậm chí là hàng năm, bạn lại nghe về những loại virus cảm cúm mới, nào
là H5N1, H1N1,… Mỗi đợt như thế, anh em trong hệ miễn dịch lại tiếp tục chiến đấu
với bọn ký sinh này để bảo vệ cơ thể. Cuộc chiến ấy đã kéo dài rất lâu và sẽ
còn tiếp diễn.

Gần đây, với sự bùng nổ
của dịch virus SARS COV 2, mọi người thường hay gửi những lời cảm ơn tới những
y bác sỹ, những người đã và đang làm việc không ngừng nghỉ để giành lại sự sống
cho bệnh nhân. Nhưng sau khi đọc xong những dòng này, tôi chợt nhận ra rằng
mình đã quên mất những chiến binh thậm chí còn vất vả hơn, không bao giờ bỏ cuộc
hay ngừng nỗ lực. Vì vậy, hãy thầm cảm ơn những dũng sĩ trong hệ miễn dịch thầm
lặng đang từng giờ, từng phút, thậm chí là từng giây chiến đấu để bảo vệ sức khỏe
của bạn nhé.

Nhiều người không nghĩ
rằng họ đang tự làm tổn thương chính cơ thể mình khi có những thói quen xấu cố
hữu không chịu thay đổi. Họ đâu biết rằng sau những giây phút khoái lạc thoải
mái ấy là những cái chết đang ngấm ngầm xảy ra. Những tác động xấu từ bên
ngoài, như khói thuốc chẳng hạn, tạo ra những đột biến trong cơ thể. Và lúc này
hệ miễn dịch phải làm việc hết công suất để sửa chữa những lỗi sai. Rồi đến một
ngày, ở đâu đó trong hàng trăm nghìn tỉ tế bào, một tế bào xuất hiện đột biến
làm chương trình tự hủy bị vô hiệu hóa, và lỗi sai này không bị phát hiện. Vậy
là quá trình biến chất của tế bào bắt đầu từ đây. Tế bào này liên tục phân chia
và tạo ra một lũ quái tế bào, đây chính là mầm mống ban đầu của tế bào ung thư.

READ  10 cuốn sách hay về nuôi dạy con bố mẹ không nên bỏ qua | Educationuk-vietnam.org

Người đầu tiên cảm nhận
được những bất thường của cơ thể chính là tế bào Tua. Tuy nhiên, tế bào Tua lại
không thể phân biệt được các tế bào ung thư và tế bào thường, vậy là chú ta
đành báo cáo lại với tế bào T. Thật may mắn là một tế bào T CD8 đã nhận ra được
điểm đột biến và tiêu diệt các tế bào ung thư. Quá trình này có thể kéo dài đến
vài năm. Thế nhưng, hỡi ôi, những tế bào ung thư luôn là những kẻ quỷ kế đa
đoan, chúng tạo ra những biến thể mới để qua mặt T CD8. Hệ miễn dịch cũng chẳng
chịu thua kém, luôn có những kế hoạch dự phòng, và tế bào Giết Tự Nhiên được
kích hoạt. Cuộc chiến giằng co cân sức giữa hai bên thiện và ác cứ thế tiếp diễn
trong nhiều năm liền.

Đứng trước cái chết, đứng trước
viễn cảnh sự sống cuối cùng rời bỏ thân xác mình, phần lớn mọi người hoảng sợ,
bất lực, hối hận. Thế nhưng, mấy ai biết, rằng sự sống đã bị phung phí suốt thời
gian dài và cái chết đã len lỏi vào cơ thể nhiều năm trước. Tất cả đều bắt đầu
từ giây phút chủ nhân của thân thể này lựa chọn việc hút thuốc như cách thể hiện
bản lĩnh và tiêu sầu.

Có thấy không, sống hay chết, cuối
cùng vẫn là một lựa chọn.

Bạn tôi này, bạn đã, đang và sẽ,
lựa chọn điều gì thế?

Hệ miễn dịch và đời sống hiện đại

Bạn có hay biết rằng,
sự phát triển quá nhanh chóng của xã hội hiện đại cũng đã góp phần vào làm suy
yếu hệ thống miễn dịch của chúng ta? Ở phần này, tác giả đề cập đến một số bệnh
tự miễn dịch và các câu hỏi chưa có lời giải đáp liên quan đến hệ miễn dịch. Bạn
sẽ nhận được rất nhiều bài học và cũng sẽ có thể phải sửa đổi vài thói quen về
những hành động hàng tưởng chừng là tốt cho sức khỏe của mình.

Nhắc đến những điều này không phải để nói rằng bạn đừng bao giờ dùng thuốc
kháng sinh nữa, mà hãy cẩn trọng hơn. Thêm vào đó, hãy trân trọng tất cả những “sinh
mệnh” đang cùng sinh sống với bạn, phục vụ bạn. Hãy ý thức cả về những “sinh mệnh”
mang tên vi khuẩn. Hiểu và phân định rõ vai trò của chúng cũng là cách để giúp
trí óc bạn có cái nhìn chính xác và sáng suốt hơn về chính bản thân mình.

Lời kết

Vậy là cuộc hành trình
khám phá và đồng hành cùng các anh em nhà miễn dịch đã kết thúc tại đây. Bạn đừng
lo lắng rằng mình không có kiến thức chuyên môn, vì những câu chuyện trong cuốn
sách thực sự sinh động, dễ hiểu, gần gũi và nó như cuốn người đọc theo dõi đến
tận giây phút cuối cùng vậy. Những nhân vật được khắc họa bằng những hình ảnh cụ
thể rất đáng yêu và cũng mô tả được các tính chất của từng tế bào thông qua ngoại
hình của chúng. Khi đọc sách, người đọc đóng vai trò như một người quan sát,
theo dõi động thái của cả hai bên – tác nhân gây hại và hệ miễn dịch. Sauk khi
trải qua một hành trình dài, bạn sẽ càng thêm yêu quý và trân trọng cơ thể này,
bởi vì sự tồn tại của nó là một phép màu, một kiệt tác của sự sống.

Tác giả: Trần Ngân – Bookademy

 

______________

Theo
dõi fanpage của Bookademy để cập nhật các thông tin thú vị về sách tại
link: Bookademy 

Đăng
ký để trở thành CTV Bookademy tại link: http://bit.ly/bookademy_ctv   

Bài viết cùng chủ đề: